Zoeken

Spel: Waar plaats je de hoeken?

Bijgewerkt: 2 dagen geleden

Hoe richt je je lokaal met hoeken in? Waar begin je en waar zet je welke hoek neer?

In deze blog lees je waarmee je rekening kunt houden.


Waar plaats je een hoek?

Waar plaats je nu welke hoek?

Er zijn in ieder geval een aantal praktische zaken waarmee je rekening kunt houden.


Bij je aanrecht met kraan plaats je bij voorkeur de hoeken die water nodig hebben.

Denk hierbij aan:

  • Het verfbord, zodat de kinderen hun kwasten kunnen wassen.

  • De knutselhoek, in verband met het wassen van kwasten en handen.

  • De zand-/watertafel, voor het vullen met water.


Bij het buitenraam plaats je bij voorkeur de hoeken, waarbij daglicht belangrijk is, zodat de kinderen goed kunnen zien wat ze doen. Denk hierbij aan:

  • De bouwhoek.

  • De huishoek.


Houd bij de plaatsing van je hoeken ook rekening met de hoeveelheid rust die nodig is in een hoek. Een hoek waar kinderen zich goed moeten concentreren past niet goed naast een hoek waar veel lawaai wordt gemaakt.


Kijk daarnaast ook eens welke hoeken wel goed naast elkaar kunnen en samenspel stimuleren. Een bouwhoek naast een techniekhoek creëert bijvoorbeeld ander samenspel dan een bouwhoek naast de rekenhoek.

Waar kan met hoeken een uitwisseling worden bevorderd of juist niet?


Plaats verder ook geen kasten en tafels voor je nooddeur.


Maak van tevoren een globale inrichting op papier of ga gewoon schuiven.

Wanneer je je hoeken hebt ingericht betekent dit overigens niet dat je het hele jaar vast zit aan deze indeling. Observeer kritisch wat werkt en wat niet en verplaats de hoeken gerust naar een plek die beter werkt. Doe dit bij voorkeur samen met de kinderen.

Zij vinden het vaak fijner om te zien wat er verandert, dan om de volgende ochtend een geheel nieuwe klas binnen te stappen.

Bovendien is het goed als kinderen zien dat je oplossingen zoekt voor problemen.

Te weinig ruimte?

Vroeger was het heel gebruikelijk om in een school speciale kleuterlokalen te bouwen, waar over het algemeen meer ruimte was. Tegenwoordig hebben in de meeste gevallen alle lokalen dezelfde vierkante meters en zijn de ruimtes vaak erg beperkt.

Met een gemiddelde groepsgrootte van 30 kleuters is het zoeken naar de optimale inrichting geen gemakkelijke opgave. Ruimte voor hoeken is wel prioriteit als je spelen belangrijk vindt. Door kinderen letterlijk veel ruimte te geven, geef je ze figuurlijk ook veel ruimte om zich via spel te ontwikkelen.


Vind je dat je in je lokaal te weinig ruimte hebt om hoeken te maken? Denk dan eens aan de volgende oplossingen om de beschikbare ruimte zo efficiënt mogelijk te benutten:


  • Vraag je bij alles wat in je lokaal staat en wat niet met je hoeken te maken heeft af of het wel in je lokaal moet staan of dat het bijvoorbeeld ook op de gang zou kunnen staan. De bakken met eten en drinken van de kinderen nemen bijvoorbeeld veel ruimte in, terwijl ze daar niet hoeven te staan. Heb je geen ruimte voor opslag en moet je daar je lokaal voor gebruiken, laat dan hoog op de muur planken ophangen, waar je je eigen spullen kunt opslaan, zonder dat het ruimte inpikt van je hoeken.


  • Haal een aantal tafels uit je lokaal. De kinderen hebben echt niet allemaal hun eigen tafel nodig. Zelfs niet met een continurooster waarbij de kinderen tussen de middag in hun lokaal lunchen. De kinderen kunnen prima met z'n tweeën aan de korte kanten van een tafel eten. Je kunt dus prima af met de helft van het aantal tafel. Daarnaast kunnen ze ook gewoon in de kring op een stoel eten. Ook tijdens het werken hebben niet alle kinderen een tafel nodig. Er wordt dan ook in de hoeken en op de matten gespeeld. Het kan toch niet zo zijn dat alleen de twee eetmomenten bepalend zijn voor de inrichting van je klas?

  • Wanneer je een vensterbank langs de wand van je klas hebt, dan zou je er een brede plank boven kunnen laten plaatsen, die kan fungeren als extra werkblad. Zo heb je zonder tafels toe voegen toch extra plekken, waar de kinderen aan kunnen zitten en benut je ruimte die je anders niet had kunnen gebruiken.

  • Creëer meer mobiele speelplekken met kleden of met tafels en kasten op wielen, die makkelijk te verplaatsen zijn.

  • Creëer meer verticale speelplekken tegen de muur. Een verfbord aan de muur neemt bijvoorbeeld al veel minder plek in dan tafels met grote vellen papier.

  • Gebruik de gang. Creëer er een hoek of plaats er tafels en/of kasten met ontwikkelingsmaterialen, zodat je in je lokaal meer ruimte voor hoeken hebt. Je kunt er bijv. ook voor kiezen om in je klas slechts een kleine kast met ontwikkelingsmaterialen te zetten en de rest in een grote kast op de gang te bewaren. Per thema wissel je de beschikbare materialen dan, waardoor je uiteindelijk ook alles aan bod heb laten komen. Dat scheelt niet alleen heel veel ruimte, maar de materialen zijn opeens ook een stuk interessanter als er bij ieder thema weer iets nieuws te kiezen is.

  • Hoeken worden vaak langs de kanten van een lokaal ingericht, maar om je lokaalruimte optimaal te benutten kun je ook gerust een hoek middenin een lokaal plaatsen. Plaats echter geen hoeken middenin looproutes.

  • Maak gebruik van hoogteverschillen en voeg op die manier niet alleen extra ruimte, maar ook spelvariatie toe.

  • Geef vaste elementen een tweede functie. Maak bijvoorbeeld onder je bureau een gezellige leesruimte om deze ruimte toch efficiënt te maken.

  • Gebruik meubels die je uit elkaar kunt halen en op een andere manier weer in elkaar kunt zetten (modulaire meubels), zodat je ze multifunctioneel kunt inzetten.

  • Gebruik alle ruimte. Tegen de achterkant van een kast, die je als hoekafscheiding gebruikt kun je bijvoorbeeld weer een andere hoek plaatsen of een whiteboard hangen.

  • Misschien kun je, wanneer jouw lokaal een directe deur naar buiten heeft, wellicht een hoek net buiten de deur plaatsen. Baken deze ruimte dan wel goed af (bijv. met stoepkrijt, een bank of iets anders), zodat de kinderen precies weten tot hoever ze mogen gaan. Dit kan bijvoorbeeld een perfecte oplossing voor je zand-/watertafel zijn.

  • Haal de stoelen weg en maak een vaste kring met banken, die tevens dienen als werkplek door er bijvoorbeeld bakken met constructiemateriaal of boeken onder te plaatsen. Er zijn zowel argumenten voor als tegen een eigen stoel in de klas. Argumenten voor een eigen stoel kunnen zijn dat: Een eigen stoel veiligheid biedt. Kinderen hun naam leren herkennen die op hun stoel staat. Het een einde maakt aan discussies als "ik zat al daar!" Het jou als leerkracht de kans geeft de plekken te sturen. Het voor invallers handig is, omdat ze de namen sneller kunnen leren kennen. Argumenten voor een eigen stoel kunnen zijn dat: Je daarmee uitdraagt dat alles wat in je lokaal staat van de klas samen is en dat je daar samen verantwoordelijkheid voor draagt. De kinderen tijdens het werken niet allemaal een stoel nodig hebben en deze dan veel plek in beslag nemen. Het plakken van naamstickers op stoelen veel gedoe geeft als deze niet blijven zitten. Het in en uit de kring gaan veel tijd kost en vaak chaos oplevert. Mocht je toch kiezen voor een stoel voor ieder kind, kies dan bij voorkeur voor lichte stoelen, die de kinderen zelf kunnen verplaatsen. Ideaal is het ook wanneer de stoelen stapelbaar zijn.


Soms is het lastig om te zien wat er allemaal mogelijk is en kan het helpend zijn om een collega eens mee te laten kijken en om tips te vragen. Frisse ogen zien altijd meer.

Een verdieping

Om extra ruimte te creëren kun je ook met een etage gaan werken.

Deze moet wel aan allerlei eisen voldoen, dus laat je hierover goed voorlichten door bijvoorbeeld een schoolleverancier.

Op www.speelhuis.nl vind je verschillende voorbeelden hiervan.

Bedenk wel goed welke hoek je dan boven en beneden wil maken.

Het is bijvoorbeeld niet handig als er boven je hoofd gestommeld wordt of blokken vallen, wanneer je rustig een boekje wilt lezen. Hoeken waar kinderen niet al te lang spelen kun je ook beter niet boven plaatsen. Zorg ook voor voldoende (extra) licht in de hoek beneden. Denk verder aan de veiligheid. Zet bijvoorbeeld geen tafels langs de rand, waar de kinderen op kunnen klimmen. Ook moeten de hekwerken zo zijn gebouwd dat ze stevig zijn en dat kinderen er niet snel overheen gaan hangen. De trap moet ook goed toegankelijk zijn.

Houd er verder rekening mee, dat wanneer je een glijbaan aan de verhoogde hoek bevestigt, dat deze wordt beschouwd als een speeltoestel en daar zitten hele andere en strengere veiligheidseisen aan. Vanwege de Arbowet moet je er ook rekening mee houden dat een schoonmaakster de bovenste verdieping mogelijk niet mag schoonmaken.

Samenwerken met andere kleuterklassen

Wanneer jouw school meerdere kleuterklassen telt, die bovendien aan elkaar grenzen, zou je er ook eens aan kunnen denken om in die gezamenlijke aangrenzende ruimte samen een hoek in te richten. Misschien is daar ruimte voor een grote bouwhoek, waar kinderen van meerdere klassen tegelijk in kunnen spelen. Ook zou je de hoek om de beurt kunnen delen. Een grotere variant hierop is het leerplein; een grote ruimte waaraan meerdere klassen grenzen, die ingericht wordt met meerdere hoeken.

Je kunt nog een stapje verder gaan en niet alleen de gang als een gezamenlijke ruimte te zien, maar ook de lokalen. Je kunt er in dat geval voor kiezen om tegelijk te spelen en de kinderen dus tegelijkertijd gebruik te laten maken van beide lokalen.

Je kunt het rooster ook zo inrichten dat er steeds een groep in twee lokalen tegelijk kan spelen, bijvoorbeeld omdat de andere groep op dat moment naar buiten of de speelzaal is.

Elke school is weer anders wat betreft de mogelijkheden en visie hierin.

Maak in ieder geval zo goed mogelijk gebruik van de beschikbare ruimte, zie de kansen in jullie rooster en de aanwezige lokalen. En weeg de voordelen af tegenover de nadelen.


Voordelen van het samenwerken met ander groepen zijn:

  • Je benut de aanwezige ruimte optimaal.

  • Het is kostenbesparend, want je investeert slechts eenmalig in de inrichting van een hoek.

  • Kinderen maken kennis met kinderen uit andere groepen.

  • Meerdere leerkrachten kunnen het spel observeren.

  • Je bent minder tijd kwijt aan het inrichten van een hoek.


Mogelijke nadelen van samenwerken met andere groepen kunnen zijn:

  • Als de leerkrachten slecht zicht hebben op de hoek, dan kan dit ongewenst gedrag opleveren.

  • Een hoek in een andere ruimte kan een vergeten hoek worden, waar minder aandacht is voor spelbegeleiding.

  • Als de hoek vlakbij de buitendeur is zouden kinderen op het idee kunnen komen om naar buiten te glippen.

  • Soms heb je bij delen de hoek niet tot je beschikking, terwijl de kinderen er wel graag zouden willen spelen. Je kunt dit wel ondervangen door een vast aantal kinderen per klas af te spreken.

  • Sommige kinderen zullen het spannend vinden om buiten hun eigen lokaal te spelen.

  • Het is lastiger om de hoek(-en) samen met de kinderen in te richten.

De klas op kleuterhoogte

Bekijk de klas eens op kleuterhoogte en ontdek hoe kleuters de klas binnenstappen: Worden ze niet overdonderd? Hebben ze overzicht? Kunnen ze de picto’s goed zien? Kunnen ze jou zien?


Bekijk voor meer informatie over (hoeken)spel ook eens mijn andere blogs onder het tabblad spel op deze website of op mijn Pinterest!

Heb jij nog aanvullende suggesties? Laat dan een reactie achter!


46 keer bekeken

© 2020 by juf Angelique. This website has been designed using resources from Freepik.com