Zoeken

Rollenspel met een spelscript

Bijgewerkt: mei 5

Kleuters leren door te spelen. In hun spel ontdekken ze de wereld om zich heen.

Maar wat doe je als de kinderen niet goed weten wat ze moeten spelen?

Of als het spel zich steeds herhaalt? Er zijn verschillende manieren om het spel te begeleiden, zoals het aanbieden van een spelscript. Een spelscript kan kinderen die dat nodig hebben helpen om tot spelscenario's met duidelijke rollen en regels te komen.

In deze blog lees je er meer over.



Rollenspel en zelfsturing


Kleuters ontwikkelen zich door te spelen. In hun spel ontdekken ze de wereld om zich heen. Ze leren deze wereld steeds beter begrijpen en zijn nieuwsgierig naar wat er om hen heen gebeurt. Ze oefenen, ontdekken en imiteren.


Vanuit neuro pedagogisch onderzoek wordt rollenspel gezien als een krachtig middel om de neuropsychologische functies te oefenen die aan de basis liggen van zelfsturing.

Het leert kinderen bijvoorbeeld om impulsen te beheersen, hun aandacht te richten en hun plannen flexibel bij te sturen. Het gaat dan echter niet om vrijblijvend spel, maar om rollenspel waarbij kleuters niet rommelen, maar een rol kiezen en daarin blijven, een scenario bedenken en niet ingaan op verleidingen buiten dat scenario en een reeks vooropgestelde spelregels volgen, die misschien niet helemaal overeen komen met hun eigen ideeën en wensen en vragen om flexibel aanpassen aan de inbreng van anderen en aan de omgeving. Zelfsturing ontwikkelt zich niet vanzelf. Het wordt voorafgegaan door externe sturing en oefening. Deze externe sturing kan door de leerkracht gebeuren, maar tijdens hun spel worden kinderen ook vaak gestuurd door andere kleuters.

Van vrijblijvend spel naar voorbereid spel


Kinderen die deze zelfsturing nog missen weten vaak niet goed weten wat ze moeten spelen of herhalen steeds hetzelfde spel. Er zijn verschillende manieren om deze zelfsturing te oefenen en het spel onder begeleiding van de leerkracht te begeleiden.

Je kunt bijvoorbeeld observeren, de inrichting van de themahoek aanpassen, meespelen, naast de kinderen spelen, het spel in de kring voorspelen of een spelscript aanbieden.

Zo krijgen de leerlingen inspiratie en hebben ze een geheugensteuntje tijdens het spel.


Een spelscript is een verhaallijn die in de themahoek (of huishoek) kan worden gespeeld.

Het verhaal bestaat uit enkele stappen of scenes die de kinderen tijdens het spel volgen. Deze worden door middel van foto’s, afbeeldingen of tekeningen weergegeven en in de themahoek gehangen. Zo kunnen de kinderen er tijdens het spelen naar kijken en de stappen volgen.


Een spelscript begint meestal in de kring. Je verkent eerst het thema met de kinderen.

Kies bij voorkeur een thema dat je echt kunt spelen en waar de kinderen veel ervaring mee hebben. Vervolgens bespreek je wat er in de spelhoek kan worden gespeeld.

Begin eenvoudig. Bespreek bijvoorbeeld hoe je de tafel dekt, hoe de maaltijd verloopt en wat je na het eten doet. Of zet een huisdier in de huishoek en maak een script over het verzorgen van het dier. Of kies een thema dat je echt kunt spelen en waar de kinderen ervaring mee hebben. Je noteert wat kinderen noemen en kijkt hierna samen of je er een volgorde in aan kunt brengen. Deze volgorde geef je vervolgens visueel met foto's of tekeningen weer.

Laat leerlingen altijd zoveel mogelijk actief meedenken over het script, de materialen en inrichting. Vanuit hier ontstaan vaak al spelideeën. Een spelscript kan overigens ook tijdens het spel zelf ontstaan. Ga hiervoor met een klein groepje naar de huishoek.

Houd het wel overzichtelijk en bedenk niet te veel rollen en mogelijkheden (maximaal 5).


Samen maak je vervolgens afspraken over:


1. WIE ga je zijn?


Verken met kinderen de inhoud en mogelijkheden van een rol. Het is niet altijd vanzelfsprekend dat kinderen hier betekenis aan kunnen geven als ze er in hun eigen belevingswereld nog niet bekend mee zijn.

Welke taken heeft bijvoorbeeld een dokter? Welke spullen heeft hij daarvoor nodig? De kennis over een rol vergroot je ook met boeken, excursies en het uitnodigen van gastsprekers.

Laat leerlingen na het spelen ook reflecteren op hun rol.


2. WAAR ga je spelen?

Spreek af waar het verhaal zich gaat afspelen, bijvoorbeeld in een ziekenhuis.


3. WAT gaat er gebeuren?

Stel met de kinderen een verhaal samen. Waar beginnen we mee en hoe eindigt het spel? Ook een prentenboek of versje is een goed aanknopingspunt voor een script.

Verder wordt van tevoren besproken welke materialen daarvoor nodig zijn.


Een andere manier om tot een spelscript te komen is de kinderen een verhaal te laten dobbelen. Zorg voor een dobbelkaart waarop bij elk aantal ogen steeds een personage, plaats en gebeurtenis staat. Laat de kinderen 3x met de dobbelsteen gooien.

De eerste keer gooien ze voor een personage. Gooi je bijv. 5 dan neem je de personage dat bij 5 vermeld is. De tweede keer gooi je voor een plaats waar het verhaal zich gaat afspelen. De derde keer gooi je voor een gebeurtenis waar het hele verhaal om draait.

Soms kunnen dit hele lachwekkende combi’s zijn, een andere keer is de combi vergezocht maar kan er toch een heel leuk verhaal uit ontstaan. De kinderen bedenken het verhaal.

Zo kunnen er verrassende verhalen ontstaan en mogen de kinderen de details zelf invullen.


Kinderen hebben voorbeelden nodig dus voorspelen van het script in de groep zorgt voor een enorme stimulans. Doe samen met een paar kinderen kort voor hoe het spelen met het spelscript werkt. Kijk naar de eerste kaart, benoem deze en speel een kort rollenspel.

Ga zo verder met de tweede kaart. Tip: Maak foto's hiervan en gebruik ze om je spelscript visueel te maken.


Het werken met een spelscript heeft verschillende voordelen bij het stimuleren van rollenspel.

  • Kinderen doen nieuwe spelideeën op

  • Kinderen oefenen sociale vaardigheden

  • Kinderen leren een logische verhaalvolgorde vast te houden

  • Kinderen komen tot zelfsturing

  • Kinderen leren omgaan met tekens en symbolen

  • Kinderen komen in aanraking met verschillende leesstrategieën (eerst, toen, daarna)oefenen spelenderwijs met lezen, schrijven en rekenen.

  • Kinderen verrijken hun taalontwikkeling. Een spelscript biedt taalzwakke leerlingen houvasten geeft ook veel mogelijkheden voor het toevoegen van woorden aan spel.

  • Het zorgt voor uitbreiding van de woordenschat.

Visuele ondersteuning


Zorg wel voor visuele ondersteuning, bijvoorbeeld door het spelscenario uit te laten tekenen of foto's op te hangen en deze te ondersteunen met een zin of enkele platen uit een boek op te hangen in de huishoek. Houd het simpel. Het gaat om het principe van structuur brengen in het spel op een visuele manier. Dat kan dus ook al met simpele tekeningetjes.

Tip: Geef de kinderen die veel moeite hebben met rollenspel eens een kaart met daarop (maximaal 5 ) wat-activiteiten en laat ze afstrepen wat ze hebben gedaan.


Ook kun je pictogrammen met verschillende rollen aanbieden en de kinderen hieruit een keuze te laten maken. Deze rollenkaarten kun je plastificeren en aan een ketting in de huishoek hangen. Zo weten de kinderen beter welke rollen ze zouden kunnen spelen.

Het biedt hen bovendien ook een geheugensteuntje om in hun rol te blijven.

Je kunt hierbij ook dezelfde Wie-wat-waar kaarten gebruiken als bij de boeken die je voorleest.


Bij de diverse thema's op deze website vind je meerdere rollenkaarten.

Daarnaast vind je er ook waar (speelt het verhaal zich af) en wat (gebeurt er)-kaarten.

Mix deze Wie-wat-waar kaarten los van de thema's ook eens lekker door elkaar, zodat er wellicht aparte combinaties ontstaan en kinderen hun fantasie kunnen aanspreken.


Spelbegeleiding


Een voorwaarde om te kunnen komen tot rijk spel in de huis/themahoek is zorgen voor voldoende speeltijd (minstens 50-60 aaneengesloten minuten).

Als er te weinig tijd is, dan zijn kinderen vooral bezig om materiaal te pakken en weer op te ruimen, wat ook erg frustrerend kan zijn.


Nadat je het spelscript het aangeboden speel je een paar keer mee en vervolgens laat je het los en kijk je of de kinderen het zelf oppikken.


Natuurlijk staat het spel van de kinderen voorop en mogen ze er ook voor kiezen hun eigen spel te spelen. Het spelscript is bedoeld als steun. Het spel kan ermee op gang worden gebracht, waarna er eigen rollen en verhaallijnen verzonnen kunnen worden.


Onder het tabblad "Spelen en werken/Rollenspel" op deze website vind je meer achtergrondinformatie over rollenspel met kleuters. Daarnaast vind je allerlei praktische suggesties in mijn blogs "De huishoek" op de diverse themapagina's.

Kijk voor meer suggesties ook eens op mijn Pinterest


Wat doe jij om rijk rollenspel te stimuleren? Laat het me weten!



360 keer bekeken0 reacties

Recente blogposts

Alles weergeven