Zoeken

Digitale geletterdheid: Mediawijsheid

Bijgewerkt: mrt 25

Jonge kinderen begrijpen niet altijd wat ze op een scherm zien. Om mediawijs te worden is de uitleg en begeleiding van ouders en andere opvoeders hierin heel belangrijk.

In deze blog geef ik je suggesties hoe leerkrachten jonge kinderen kunnen begeleiden bij het ontdekken van de digitale wereld, zodat ze mediawijs kunnen opgroeien.



Kleuters mediawijs maken


Voor het jonge kind is het tegenwoordig heel normaal dat de iPad tussen de Duplo en al het andere speelgoed en boeken ligt. Zij komen vaak al vroeg in aanraking met een digitale wereld waarin zij hun weg nog moeten vinden. Daarom is het heel belangrijk om ook in groep 1-2 al aandacht te schenken aan mediawijsheid.

De Media Diamant


Media is leuk voor kinderen, maar het is ook belangrijk dat er een goede balans ontstaat tussen on- en offline bezig zijn. Een handig hulpmiddel hierbij kan de Media Diamant zijn.

De Media Diamant is opgebouwd uit vijf kanten.

Zij vormen samen de belangrijkste elementen van de mediaopvoeding:

  1. Plezier

  2. Veilig

  3. Samen

  4. Inhoud

  5. Balans

Plezier


Media is leuk! Je kunt media inzetten om samen met de kleuters te genieten van apps, muziek en filmpjes passend bij de visie van de school.

Daarnaast kun je media inzetten om creatief bezig te zijn.

Veilig


Via media krijgen kinderen soms dingen te zien die ze niet leuk vinden, of wat nog niet aansluit bij hun belevingswereld. Het is daarom belangrijk om thuis en op school goede afspraken te maken. Voordat je een app op de iPad/tablet zet is het belangrijk dat je zelf weet hoe deze app in elkaar zit. Enkele belangrijke aandachtspunten hierbij zijn:

Welke content zit er in de app? Zit er reclame in de app?

Als er reclame in de app zit, wat voor reclame is dit? Is deze storend voor het leerproces? Met kleuters is het best mogelijk om korte gesprekjes te voeren over mediagebruik en hierover afspraken te maken.

Eén van de afspraken zou bijvoorbeeld kunnen zijn dat als ze iets naars tegenkomen, ze dit niet zullen wegklikken, maar dat ze dit aan jou als leerkracht laten zien.


Houd ook eens een kringgesprek en vraag de kinderen welke media ze gebruiken.

Denk hierbij aan boeken, tv. programma's, apps en websites. Maak er een woordspin van om vervolgens met de kinderen de onderwerpen per categorie te ordenen.

Samen met de kinderen bedenk je punten waar je naar kijkt om deze media te onderzoeken. Deze punten kun je in een grafiek waar alle apps, sites, tv-programma’s en boeken uiteindelijk ook in komen te staan noteren. Zo maak je samen een top 10 van de leukste, leerzaamste en meest gewaardeerde boeken, apps, sites en tv-programma’s!

Kijkpunten om te onderzoeken kunnen zijn:

  • Speel je alleen of samen met de app?

  • Wat leer je van het boek, de app of de site?

  • Zie je reclame?

  • Is het spannend?

  • Kun je fantaseren?

  • Staan er veel plaatjes in het boek?

  • Staat er veel tekst in het boek?

  • Is het echt of is het verzonnen. Kun je vertellen waarom het … is?

Om kleuters een mening te laten geven over apps, sites, tv-programma’s en boeken kun je aan ze vragen wat ze ervan vinden. Is iets mooi, leuk, grappig, verdrietig, spannend of griezelig? Kunnen ze daar meer over vertellen? Wat doe je als iets heel erg spannend is?


Bij sommige spelletjes kunnen kinderen een eigen profiel maken. En hier kunnen ze ook vriendjes worden met andere kinderen. Maar weet je dan wel of die gene echt is wie hij zegt dat hij is? Het is belangrijk om hier met kinderen over te praten.


Steeds meer jonge kinderen krijgen een gebruikersnaam en wachtwoord om in te loggen op de computer/tablet. Maar weten ze eigenlijk de waarde ervan? Om dit aan de kleuters uit te leggen kun je vragen wie er een fiets heeft en hoe ze dit beveiligen zodat deze niet gestolen kan worden. Met een sleutel natuurlijk. Daarna vraag je wie er op het plein gaat staan en tegen iemand zegt: “daar staat mijn fiets en hier is de sleutel”. Wat zou er dan gebeuren? De meeste kleuters zeggen dan dat hun fiets wordt meegenomen/gestolen.

Geen kleuter doet dit dan ook. Ga vervolgens het volgende gesprek aan: als je fiets nou eens je gebruikersnaam is en je wachtwoord de sleutel, waarom geef je dat wel weg?

Samen


Wanneer je in de klas gebruik maakt van diverse media, is het belangrijk dat je samen met deze media bezig bent. Wanneer je bijvoorbeeld een nieuwe app introduceert, vraag dan naar de ervaringen van de kleuters. De conversatie die je samen met de kleuters hebt geeft je inzicht in de belevingswereld van de kleuters. Het geeft je inzicht in de manier waarop de kleuters met media omgaan. Een mooie app om dit samen bij te doen, is de app ‘Media Makkie’. In deze app ga je als ouder/leerkracht samen met de kleuters aan de slag om te leren hoe media kinderen (en volwassenen) kunnen verleiden tot o.a. het ontwikkelen van bepaalde (ongewenste) denkbeelden. De app Media Makkie bestaat uit drie interactieve voorleesverhaaltjes waarbij het schaapje Makkie de hoofdrol speelt.

Bij elk verhaaltje zit een spelletje en staat er een verleidingsprincipe van kindertelevisie centraal. Er is extra informatie voor ouders/leerkrachten in de app beschikbaar.

Inhoud


Er verschijnen dagelijks nieuwe apps en er komen dagelijks nieuwe filmpjes op YouTube. Maar hoe maak je nu een goede verantwoorde keuze voor de kleuters in jouw klas? Welke apps zijn geschikt? Wanneer sluit een app, filmpje, prentenboek of spelletje nou echt aan bij de ontwikkeling? Als je gaat zoeken in de App Store of op YouTube zie je vaak termen als ‘educatief’ en ‘leerzaam’ bij een app of filmpje staan. Deze termen zijn echter geen vanzelfsprekendheid voor kwaliteit. Wees dus kritisch!

Op school is het belangrijk dat je samen met het onderbouwteam een checklist maakt waaraan jullie vinden dat de apps, die je in de klas gebruikt, moeten voldoen.

Op deze manier maak je een goede en weloverwogen keuze uit het grote aanbod.

Balans


Voor kleuters is het heel belangrijk om te spelen! Het is dus belangrijk dat er een gezonde balans is tussen media en andere activiteiten die de kleuters in de klas ondernemen.

Daarnaast is uit onderzoeken gebleken dat er een verband is tussen veelvuldig mediagebruik van kinderen, waarbij geen sprake is van interactie en problemen met aandacht en concentratie. Te veel schermtijd leidt tot slechtere scores op de algemene ontwikkeling enkele jaren later. Wanneer kinderen niet alleen naar een scherm kijken, maar er ook interactief mee bezig zijn, geldt dit effect niet. Het werkgeheugen van kinderen wordt door een interactieve app, video of activiteit, zelfs positief beïnvloed.


Geef als leerkracht het goede voorbeeld, waarbij je laat zien dat er momenten zijn waarop media gebruikt worden en dat er momenten zijn waarop media niet gebruikt worden.

Ook met kleuters kun je het goed over schermtijd hebben.

Bedenk samen afspraken over schermtijd die voor iedereen gelden.

Leg kleuters ook uit waarom het belangrijk is om af en toe geen apparaten te hebben.

Maak ze een actieve deelnemer in het gesprek. Geef ze het gevoel dat ook zij invloed hebben op de afspraken die gemaakt worden over schermtijd. Om een beetje een richtlijn te hebben heeft Mijn Kind Online destijds het volgende advies gegeven:

Tot 2 jaar: een paar keer per week kort samen op de tablet, smartphone of computer.

2 - 4 jaar: 5 à 10 minuten per keer, tot maximaal 30 minuten per dag.

4 - 5 jaar: 10 à 15 minuten per keer, tot maximaal 1 uur per dag.

Een app als Screen Time Parental Control kan je helpen bij het beperken van de beeldschermtijd op de iPad.


Als je bovenstaande punten in acht neemt werk je samen met de kleuters aan een gedegen mediaopvoeding!

Onder het tabblad "Geletterdheid/Digitale geletterdheid" op deze website vind je meer achtergrondinformatie over Digitale geletterdheid. Daarnaast vind je allerlei praktische suggesties in mijn blogs over digitale geletterdheid op de diverse themapagina's.

Kijk voor meer suggesties ook eens op mijn Pinterest


Heb je zelf ook nog leuke suggesties?

Inspireer dan collega’s door jouw ideeën als reactie op deze blog te delen!



13 keer bekeken0 reacties

Recente blogposts

Alles weergeven

© 2020 by juf Angelique. This website has been designed using resources from Freepik.com